Vodene površine i reke

Na području Durmitora su izražene različite hidrografske pojave. Neke od njih predstavljaju pravu prirodnu retkost. Na to su posebno uticali klima, vegetacija, reljef kao i geološki i tektonski sklop same planine. Tako na ovom prostoru srećemo kanjonske reke, reke ponornice, kraška vrela, ledene pećine, ostatke glečera, glacijalna jezera itd. Jezera na Durmitoru, izvori, kraške reke ponornice spadaju među najlepše dragulje planine. Osim jezera, posebno su značajna vrela koja se javljaju kao stalna i periodična. Od stalnih, najpoznatija su vrelo Ljutice, Bijele vrela i Bajlovića sige u kanjonu Tare, te Dubravka i Crno vrelo u kanjonu Pive.

Na potezu od ledničkog cirka do ulaska u kanjon Tare, formirao se čudesan pejzaž, pravi mozaik retkosti i oblika reljefa. Donji, uzani deo kanjona je probojnica reke Sušice sa strmim, borom obraslim rubovima. Kanjon se u gornjem toku nastavlja i završava najimpresivnijim cirkom – Škrkom. Na dnu cirka, dubine preko osamstotina metara nalaze se dva škrčka jezera, Malo i Veliko. Inače, ova reka ponornica od svog uvira u reku Taru, nekoliko puta uvire i gubi se u podzemlju. Tok, odnosno kanjon Sušice, dug je 14 km, izvire na oko 1300m nadmorske visine a uliva se u Taru na 512m nadmorske visine.

U velikim loncima glečerskih reka formirao se i veliki broj jezera glečerskg porekla. U tom smislu, neponovljivu vrednost i privlačnost Durmitora čine dve vodene površine Crnog jezera – Malo i Veliko, spojene jezerskom uzinom zvanom Struga. Smešteno ispod gorostasnog Međeda, kao čuvara i zaštitnika, zaodenuto je gustim četinarima, koji se zajedno sa Međedom ogledaju u njegovim modro zelenim dubinama. U proleće, kad se sneg počne topiti, ispod njega izbije snažno vrelo Čeline, bučno se stropoštavajući belim slapovima u jezero. Ovaj prirodni fenomen javlja se u vidu jakih izvora sa čela Malog jezera iz podnožja Međeda. Kako su geolozi pokazali, Međed u svojim nedrima krije podzemna jezera koja se pune od velikih kiša i od velikih otapanja snega. Kad se posle nekog vremena napune, iz njih podzemnim kanalima pokulja voda koja se zatim pojavljuje u vidu vodopada iznad Malog jezera, koji hučeći i peneći se, stvaraju veliku buku koja se čuje nadaleko.

U narodu za ovaj fenonomen kažu «pukle čeline». U stvari, kad voda iz podzemnih jezera kanalima poteče prema jezeru, potiskuje ispred sebe vazduh koji kad izađe na površinu prelazi u pucanja. Tu se voda ne zaustavlja. Krećući se podzemnim putevima ispod masiva Durmitora, pojavljuje se kod mesta Dubrovska, ulivajući se u reku Komarnicu u vidu tzv. Dubrovačkih vrela. To su jaka vrela kojima otiče velika količina vode iz Malog jezera, tako da se njegov nivo smanjuje za desetak i više metara. U vreme sušnih perioda i kada čeline stanu, voda iz Velikog prelazi u Malo jezero, ali kako je poniranje vode u Malo jezero veće od dotoka, ponovo dolazi do opadanja njegovog nivoa. Za razliku od vode u Malom jezeru, ispitivanja su pokazala da voda u Velikom Crnom jezeru ne ponire. Kada se usled čelina Malo jezero napuni vodom, voda iz njega se preliva u Veliko koje se takođe puni i vodom iz Mlinskog i drugih potoka koji se ulivaju u njega. Kada se celo jezero napuni do vrha, otiče otokom koja se završava ispod Žabljaka gde ponire i ponovo se pojavljuje u kanjonu Tare, prolazeći ispod korita ove planinske lepotice i sa njene desne strane praveći tzv. Bijela i Crna vrela.

Hidrografsku mrežu ovog područja grade stalni rečni tokovi medju kojima su najznačajniji tokovi Tare i Pive. Posebnu specifičnost predstavljaju još u velikoj meri sačuvana glečerska jezera popularno nazvana “gorske oči” kao i manji broj vodnih akumulacija koje čine prelaz od jezera ka lokvama i barama ili čak čine prave bare. Kao što rekosmo, najznačajnije je Crno jezero (Veliko i Malo), gde srećemo veoma retku pojavu bifurkacije kada podzemni tokovi voda iz Crnog jezera otiču u slivove dveju reka – reke Tare i rijeke Pive. Od ostalih jezera zanimljiva su: Škrčko (Veliko i Malo), Zminje, Pošćensko, Vražje, Riblje, Valovito, Modro, Barno, Sušičko i druga. Na postanak ovih jezera uticala je geološka gradja i karstna, fluvijalna i glacijalna erozija. Osim jezera karakteristični su i jezera – lokve kao npr. Govedja jezera, Srablje jezero, Zeleni vir, Lokva bare u Ržanom polju, lokva Dragana itd. Ovaj prostor izgradjuju u hidrogeološkom smislu vodopropusne i vodonepropusne stene a manjim obimom i slabo propusne stene i kvartarni sedimenti.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *